Сандалт Ээж

Ху Яухуа бол одоо 55 настай. Тэрээр 13 настайдаа галт тэрэгний ослоор хоёр хөлнөөсөө хагацсан, амьдралынхаа 37 жилийг нийгмийн халамжийн байгууллагад хүүхдүүдийг өсгөхөд зориулж ажиллаж байгаа бас нэгэн гайхамшигт эмэгтэй юм. Ху Яухуа 130 гаруй хүүхдийг өсгөсөн өрлөг ээж нь юм. Өдөр тутмын амьдралдаа  хиймэл тулгуур эрхтэнгүйгээр хоёр жижиг сандалын тусламжтйгаар явдаг ба үүнээс нь улбаалан хүүхдүүд түүнийг “Сандалт Ээж” гэж авгайлах болжээ.

“Сандалт ээж” маань бага насандаа өнчирж, өөрийн амьдралыг Ингтаны нийгмийн халамжийн газарт хүүхдүүдийг өсгөхөд зориулж байгаа нэгэн. Золгүй осол болсоны дараа тэрээр энэ л газар амьдралд итгэх итгэлээ эргүүлэн авсан ба тэрбээр энэхүү ажилдаа түүртдэггүй, хүүхдүүдийг асарч халамжлан өсгөж байгаадаа аз жаргалтай байдаг байна. 

Орчуулсан: Ж. Дуламсүрэн

Нью-Йоркийн хөлгүй марафончин

Ланс Бенсон 36 настай бөгөөд төрөлхийн хоёр хөлгүй ч энэ байдалдаа найр тавьж, бууж өгөөгүй хүн юм. Тэрбээр спортын арга хэмжээнд гулгагч банзан дээр сууж хоёр гарын хүчийг ашиглан уралдаж оролцдог. 2005 оны Нью-Йоркийн Марафон уралдааныг тэр 3 цаг 37 минутын хугацаанд туулсан ба түүнчлэн 2006 оны Маяамигийн Марафонд өрсөлдөж байжээ.

Бенсоны уралдааны замтай холбогдсон түүх 2004 онд энгийн дасгал сургуулилтаас эхэлжээ. Нэгдсэн Улсын хэмжээнд Бенсон нь 42.15 км-ын Марафонд гулгагч банзан дээр сууж уралддаг цорын ганц уралдаанч юм. Хүүхэд байхдаа тэргэнцэр дээр суухаас татгалзан, хөлд орох ойндоо буюу 2-3 насандаа хиймэл хөлийн тусламжтайгаар алхаж сурсан хүний хувьд ийм шаргуу байх нь аргагүй юм даа.

Орчуулсан: Ж. Дуламсүрэн

Нэг хөлтэй Нэгдсэн Улсын Аварга бөх.

Аризона мужийн Их Сургуулийн оюутан Антони Роблес зөвхөн ганц хөлтэй. Гэвч энэ нь түүнийг сонгомол барилдаанаар жиндээ улсын аварга болоход огтхон ч саад болоогүй юм.

Хорвоод мэндлэхдээ нэг хөлтэй төрсөн Антони Роблес 56 кг-ийн жинд Айвогийн Мэтт Мак Донахью-тай барилдаж 7-1 онооны харьцаатайгаар ялалт байгуулжээ. Роблесийн гурав хоногийн гайхамшигт хичээл зүтгэл нь түүнд “Шилдэг бөх”-ийн шагнал авчирсан байна.

Тэрбээр Мэтт Мак Донахью-тай барилдахдаа, эхний хэсгээс л санаачлагыг гартаа авч өрсөлдөгчөө илт давуу байдлаар шахаж барилдсаар 7-0 харьцаатайгаар эхний үейиг дуусган улмаар барилдааныг бүхэлд нь ялсан юм. Роблес өөрийн гарын шууны  бярыг голчлон ашигладаг ба тэрээр үүнийгээ “Суга таяг хэрэглэдэг маань бяр суухад ихээхэн нөлөөлсөн, энэ нь миний давуу тал” гэж онцлон хэлжээ.

Орчуулсан: Ж. Дуламсүрэн

ХБИ-ТЭЙ ГАЙХАМШИГТ 10 ХҮНИЙ ТҮҮХ. 4

Танни Грэй Томпсон бол хамгийн алдартай хөгжлийн бэрхшээлтэй тамирчдын нэг байх нь маргаангүй. Танни нь Их Британи улсыг төлөөлөн Параолимпийн 100 метрээс 800 метр хүртэлх зайны уралдаануудад оролцож 14 медаль авснаас 9 нь алт байсан ба нийт 20 гаруй удаа рекордуудыг эвдэж байсан гайхамшигт тамирчин. Тэрээр Лондонгийн Марафонд тэргэнцэртэй уралдаж  5 удаа түрүүлснийхээ дараагаар телевизийн нэвтрүүлэгчээр ажиллах болсон бахархам хүмүүсийн нэг юм.

Эх сурвалж: http://www.sooperarticles.com/

ХБИ-ТЭЙ ГАЙХАМШИГТ 10 ХҮНИЙ ТҮҮХ. 3

Парламентын гишүүн, Боловсрол,  Дотоод хэргийн асуудлыг хариуцсан нарийн бичгийн дарга, Хөдөлмөр эрхлэлт ба тэтгэмжийн асуудлыг он дараалан, олон удаан хариуцаж байсан төрийн зүтгэлтэнг Давид Блункетт гэдэг. Тэрээр төрөлхийн харааны бэрхшээлтэй ч, үүнийг саад гэж бодохыг өөртөө зөвшөөрөлгүй амьдарч байгаа гайхамшигт хүмүүсийн нэг нь юм.

Эх сурвалж: http://www.sooperarticles.com/

ХБИ-тэй гайхамшигт 10 хүний түүх. 2

Америкийн Нэгдсэн Улсын 32 дахь Ерөнхийлөгч Франклин Делано Рузвельт. Тэрээр 1921 онд полиомиелит өвчин туссаны улмаас бүсэлхийнээс доош саажилттай болсон юм. Ерөнхийлөгч Рузвельт саажилттай болсныгоо хүлээн зөвшөөрөхийг хүсээгүй төдийгүй түүнтэй тэмцэхийн тулд олон янзын анагаах аргуудыг туршин хэрэглэж байсан. Үр дүнд нь Ерөнхийлөгч  Рузвельт хөлний төмөр бэхэлгээ болон таягны тусламжтайгаар богинохон зайнд алхаж сурсан юм. Тэрээр олон нийтийн өмнө тэргэнцэр дээр сууж байгаа байдалтайгаар харагдахыг хүсдэггүй байсан ба полиомиелит өвчин туссан хүмүүст туслах сан байгуулахын зэрэгцээ хожим нь полиомиелит өвчиний эсрэг вакцин гаргаж чадсан “March of Dimes” хөтөлбөрийг удирдаж байсан гайхамшигт хүн юм.




Эх сурвалж: http://www.sooperarticles.com/

ХБИ-тэй гайхамшигт 10 хүний түүх

Энэ блогийг хөтлөхийг хүссэн гол шалтгаануудын нэг бол Хөгжлийн Бэрхшээлтэй Хүмүүсийн мэдлэг чадварыг нь нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ итгэл, урам өгөх зүйлсийг мөн хүргэж байхыг зорьж байгаад юм.

Тиймээс та бүхэндээ “ХБИ-тэй гайхамшигт 10 хүний түүх” –ийг хэсэгчлэн орчуулан хүргэж байна.   

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хирнээ баялаг, хангалуун, бүрэн бүтэн амьдралыг аваад явж байгаа олон хүн энэ хорвоо дээр байгаа. Эдгээр хүмүүсийн зарим нь үнэндээ бэрхшээлтэй болон бэрхшээлгүй хүмүүсийн аль алинд нь урам зориг өгөхөөр хүмүүс байдаг. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хирнээ амьдралдаа гайхамшигт амжилтанд хүрсэн 10 хүмүүний товч түүхийг та бүхэндээ хүргэе.

1.

     Өөрийн бэрхшээлээс үл хамааран гайхамшигт амжилтанд хүрсэн энэ хүнийг Стефен Хаукинг гэдэг. Түүний гаргасан амжилтууд нь магадгүй, дэлхийд хамгийн алдартай ХБИ-ийн нэг болгосон байх. Тэрээр хөдөлгөөний мэдрэлийн сааталтай ба олон улсад нэр хүндтэй физикч мөн математикч юм. Стефен Хаукинг, 35 настайдаа,  Кэмбриджийн профессорын зэргийг таталцлын хуулийн чиглэлээр хамгаалсан байсан ба удалгүй Лукасын нэрэмжит Математикийн Профессорын хүндэт шагналыг хүртсэн юм. Тэрээр, “Цаг хугацааны товч түүх: Ертөнцийн эхлэлээс Хар нүх руу ” хэмээх алдарт киноны үндэс нь болсон номыг бичсэн түүхтэй. 

      

      Эх сурвалж: http://www.sooperarticles.com/

Би амьдралд хайртай.

Төрөлхийн гаргүй, хөлгүй хүний өөрийн амьдралын тухай ярисан зүйл. Өглөө орноосоо ч босоход хэцүү, хоол хийж идэхдээ ч хүний хараан доор байж болох тэрээр хэзээ ч энэ амьдралд бууж өгөөгүйгээр барахгүй бусдад яаж хүч чадалтай байх талаар урамшуулж байгаа юм.

- Миний нэрийг Ник Войжик гэдэг. Би дэлхийгээр аялаж, загасчилч, голф тоглож мөн сэлэх дуртай. Би амьдралд хайртай. Би аз жаргалтай хүн.

- Би амьдралынхаа турш найдваргүй, нурж унасан, ганцаардсан байдалтай байсан. Энэ ямар ч утга зорилгогүй юм шиг байсан. Миний амьдралд ямар ч зорилго байхгүй, сургуульдаа явах ч зорилго байгаагүй. Би Их Сургуульд ч явж чадна гэж бодож байгаагүй. Энэ нэг л хүйтэн байсан.

Би яг яаж илэрхийлэхээ мэдэхгүй байна. Гэхдээ энэ яг энэ амьдралд дийлэгдсэн юм шиг байсан.

- Маш их баярлалаа. Та бүгдийг харахад маш сайхан байна.

Надад гар хөл аль нь ч  байхгүй. Гэхдээ надад жижигхэн тахианы бөмбөрийн хэрэгсэл байгаа.

- Таалагдаж байна уу? Хүн бүр үүнийг сонсоод ойлгохоор байгаа биз. Одоо жаахан Техно ая явъя.

- Та нарт таалагдаж байна уу? Энэ дажгүй байсан уу?

Үргэлжлүүлэн энэ доорхи холбоосыг дараад бичлэгийг нь монгол хэл дээр үзнэ үү:

 http://www.youtube.com/watch?v=XEke4B9F2ck

Николай Кобельков - Гайхамшигт хүний тухай.

Николай Кобельковын амьдрал vнэхээр эр зоригийн гайхамшигаар дvvрэн билээ. Эрхтэн эрvvл саруул бvтэн хvмvvс амьдралд доошоо орж, ууж согтуурч байхад тэрбээр эрхтэн бvрэн бvтэн хvмvvсээс дутахааргvй амьдарч байгаа нь тvvнийг дэлхийд алдаршуулж, тvvгээр ч vл барам vр ач нартаа vлдээх єв хєрєнгє хvртэл хурааж чаджээ. Интернетэд Николайн амьдралын талаар «байдаг л нэг» намтар, гэхдээ бас алдаа мадагтай байх нь зєндєє бий. Харин тvvний амьдралын талаар австри улсын албан ёсны << Prater Dynastien >> сайтаас Николайн гэр бvлийнхний тухай нэлээд бодит мэдээлэл олж авсныг та бvхэнд толилуулж байна.

Николай 1851 оны 7 дугаар сарын 22-нд Оренбург мужийн Вознесенск хотод Василий болон Наталья Кобельковынхны гэрт тєржээ. Дєрвєн мєчгvй хvvхэд тєрсєнд эцэг эх нь vнэхээр балмагджээ. Тэгээд нэртэй эмч домч нарыг зєвєлгєє авахаар дууджээ. Эцэг Василий Кобельков нь тэр vед хотын дарга, чинээлэг нэгэн байсан болохоор хамгийн сайн эмч нарыг урьж залсан нь мэдээж. Хичнээн ухаантай эмч нарыг урьж залсан ч тэд Николайн дєрвєн мєчийг ургуулж эс чадав. Энэ аномаль (хэвийн бус) vзэгдлийн талаар эмч нар таамаглахаас цаашгvй vлдэв. Тэдний vзэж байгаагаар: энэхvv «аажим ампутаци (мєчгvй болгох)» нь «vр хєврєл эхийн умайд уутанд бойжиж байхад цуултархаг утаснууд vр хєврєлийг ороож багласнаас болж хэвийн бус гаж хєгжил явагдахад хvрдэг. Энэхvv цуултархаг утаснууд бойжиж буй vр хєврєлийн гарын хуруу, хєлийг ч «тасдах» аюултай гэнэ. Николайн хувьд энэ аномаль vйл явц хэтэрч дєрвєн мєчгvй болгожээ. Баруун мєрєнд нь жаахан ургацаг vлджээ. Энэ ургацагаар Николай бага зэргийн хєдєлгєєн хийдэг нь тvvнийг дэлхийд алдаршуулжээ.

Николайн биеийн бусад хэсгийн єсєлт хэвийн явагдаж байгаад эцэг эх нь баярлаж байв. Хоёр настай байхдаа ургацагаараа тулж явж эхлэв. Том болох тусмаа улам гавшгай хєдлєх болсон нь харсан хvмvvсийг vнэхээр гайхашруулж байв. Сургуульд багш нар нь хvvгийн эр зоригийг биширч тvvнийг бичvvлж сургахаар шамдав. Николай баруун мєрнийхєє ургацагийг хацартаа наан vг vсгийг гоё бичдэг байв.

Хєгжлийн бэрхшээлийг vл хайхран амьдралын хvнд нєхцєлд залуу Николай янз бvрийн энгийн багаж хэрэгслийн тусламжтайгаар ан хийх, загас барих, морь унах зэрэг vйлдлийг хийж сурчээ. 18 насандаа Оренбург мужийн алтны уурхайд тєлбєрийн данс болон тооцооны бусад баримтуудыг цэгцлэхэд оролцон ажиллаж байлаа. Энэ ажлаа хийгээд удаагvй байтал 1870 онд тvvний амьдралд хувь тавиланг нь єєрчилсєн vйл явдал болов. Театрын нэрт продюсер Берг Николайг яармаг дээр харж єєрийн театрт ажиллахыг урив.

Кобельков 20 наснаасаа эхлэн театрын vйл ажиллагаагаа эхлэж Оросын олон хотууд, дараа нь Европт айлчан тоглолт хийв. Тvvний vзvvлбэр нь энгийн боловч тvvнээс их авхаалж самбаа ур чадвар шаардаж байлаа. 1900 онд тvvний тайзан дээрх «эв дvйг» харуулсан богино хэмжээний киноны зураг авалтанд оржээ. Кинонд Николай бартай торонд байдаг «vхлийн vзvvлбэр»-ийг л оруулаагvй байна.

Европоор айлчлан тоглолт хийж байхдаа хайр сэтгэлтэй бvсгvй болох 18 настай Анна Шарлотта Вилферттэй учирчээ. Анна Николайд хайраа илчилж 1876 онд дурласан хосууд Вена хот дахь евангелийн сvмд хуримаа ёсложээ. Анна жирэмслэхэд Николай єєртэйгєє адил зэрэмдэг хvvхэд гарах байх гэж их айж байжээ. Гэтэл ууган хvv Александр нь цоо эрvvл тєржээ. Кобельковынх 5 хvv (Александр, Отто, Николай, Пауль, Ернст), Хелена гэдэг нэг охинтой. Хvvхдvvдийнх нь бага насны амьдрал Вена хотод єнгєрч, том болсон vедээ эцгийгээ галт тэргэнд явахад нь дагалдаж явдаг болжээ.

1906 онд Кобельковынхан Венийн Пратер паркад анхны газраа худалдан авч хэд хэдэн vзvvлбэрийн газар, тvvний дотор унадаг дугуй болон чаргаар гулсах газруудыг байгуулжээ. Дараа нь дахин хоёр газар худалдан авч жvжигчнээс чинээлэг хєрєнгєтєн болтлоо єєрчлєгджээ. Энэ єв хєрєнгє нь тvvнийгэр бvл болон vр садыг нь 1970 он хvртэл хангалттай амьдрах бололцоог олгожээ. 1970 онд Пратер паркийг сэргэн єєрчлєн босгох ажил эхлэж, оронд нь орчин vеийн байшин барилга барьж эхлэжээ. Мэдээжийн хэрэг энэ газрыг эзэмшигчид багагvй мєнгєн нєхєн тєлбєр авсан нь ойлгомжтой.

1912 онд унадаг євчнєєс болж эхнэр Анна нь нас барав. Николайн хувьд энэ явдал vнэхээр том цохилт болов. «Эхнэр маань энэ дэлхийд урьд ємнє нь байгаагvй хамгийн сайн хvн байв. Тэр надад жаргал єгєхийн тулд миний амьдралд охин тэнгэр шиг орж ирсэн билээ» хэмээн тэрбээр ярьж байжээ. Аннагаа нас барснаас хойш  Кобельков энд тэнд явж концерт тоглохоо больж Венад очиж гэр бvл, vр хvvхдvvдийнхээ дунд амар жимэр амьдарсаар 1933 оны 1 дvгээр сарын 19-нд нас баржээ.

Эх сурвалж: www.caak.mn

Бид бүгд ялгаатай харин эцэстээ хүн хэвээрээ

"Энэ нийтлэлийг www.caak.mn -с авч тавихдаа бид бүхэн төрхөөс эхлэн ялгаатай төрдөг гэвч эцэстээ хүн хэвээрээ байдаг. Миний өвчин бол саяд нэг тохиолддог бол энэ охиных 10 тэрбумд, харин өөр хэн нэгнийх арай ойр давтамжтай гэдгээрээ л ялгаатай гэдгийг ухаараасай гэсэндээ нийтэллээ"  

10 тэрбум хvнд нэг тохиолддог нэн ховор нэгэн євчний улмаас шаналж байгаа энэ охиныг  Супатра Сазуфан гэдэг. Ойр дотныхон нь “Нат” гэж дууддаг энэ 6 настай охин нь Тайландын Бангкок хороололд байдаг нэгэн бага сургуульд явдаг ажээ. Нат -ыг зовоож байгаа гипертрихоз хэмээх генийн тун ховор євчин нь бие болон нvvрэн дээр маш их хэмжээний vс ургах замаар илэрдэг байна. Амь насанд аюулгvй хэдий ч євчтєнийгєє нийгэмд хvлээн зєвшєєрєгдєж, эгэл жирийн амьралаар аж тєрєхєд нь саад болдог энэ євчнийг анагаах жор огт байдаггvйн дээр хvний хорвоо энэ гажигийг талаар маш бага мэдээлэлтэй байдаг ажээ. Тvvний ээж болох 35 настай Сомпол болон аав Самроенг нар нь Шарын шашны эд зvйл дархалж, зардаг юм байна. Ээж нь Нат-ын нvvрэнд дээр ургасан vсийг нь цаг vргэлж тайрч єгдєг бєгєєд сард нэг удаа хусдаг ажээ. Ингээд нэгэн ер бусын амьдрал, хувь заяатай охины талаарх фото сурвалжлагыг танд хvргэе.

Сомпол охиныхоо vсийг том болоод гуужиж унана гэж найддаг ажээ. Учир нь ийм євчтэй хvмvvсийн нvvр болон биеийн vс нь єсєж том болсных нь дараа гуужиж унасан тохиолдлууд байдаг гэнэ. Хэрэв тэдний энэ хvлээлт найдваргvй болох юм бол эцэг эх нь Нат-ыг Sirisaj эмнэлэгт хэвтvvлж, лазерийн эмчилгээ хийлгэх бодолтой байгаа юм. Хэдийгээр гадаад тєрх нь маш онцгой бєгєєд бага зэргийн эвгvй ч гэсэн эцэг эхийн бялхсан хайр, сургуулийн найзуудынх нь зєєлєн дулаан хандлага, багш нарынх нь элэгсэг байдал нь Нат-ыг зургаан настай хvvхэд гэхэд єєртєє маш их итгэлтэй, тэр битгий хэл хэрсvv нэгэн болгожээ. Тэрээр германы DPA агентлагийн сэтгvvлчид єгсєн ярилцлагадаа: “Манай найзууд намайг шоолдоггvй юм. Харин би л заримдаа тэд нарыг шоглох дуртай” гэж хэлсэн байна. Vнэн хэрэг дээрээ тvvнийг зарим танихгvй хvvхдvvд “сармагчин” гэх мэтээр дооглох vе гардаг гэж ээж нь хэлжээ. Єнгєрсєн 400 жилд ийм євчний тохиолдол 50 ширхэг гарсан гэсэн баримтаас vзэхэд 10 тэрбумд нэг тохиолддог болох нь тогтоогдсон байна.

 

Эх сурвалж: www.caak.mn

"Эцэг эхчүүдийн зөв хандлага, хичээл зүтгэлийн үр дүнд хүүхдийнх нь бие сайжирдаг" - Т.ТУЯАЖАРГАЛ

Сүүлийн үед тархины саа, тархины усжилттай хүүхдүүдийн тоо нэмэгдсээр байна гэж ярих боллоо. Тэгвэл энэ өвчин юунаас үүдэлтэй, хэрхэн сэргийлж болохыг мөн нэгэнт ийм өвчинд нэрвэгдсэн хүүхдүүдийг жирийн хүүхдийн хэмжээнд хүртэл хөгжүүлэх боломжтой эсэх талаар “Ээлтэй-Ертөнц” ТББ-ын тэргүүн Т.Туяажаргалтай уулзаж ярилцлаа. 

Тэрээр  “Хөгжлийн бэрхшээл” гэх хөшигний цаана нуугдах хүүхдүүдийг хөжүүлэхийн төлөө зорьж, зүтгэж байгаа нэгэн.

Юуны өмнө байгууллагынхаа талаар товчхон танилцуулахгүй юу?

Бид тархины усжилт, тархины саа оноштой хүүхдүүдийн төлөө ажиллаж байна. Байгуулагдаад нэг жил боллоо. Энэ хугацаанд нийслэлийн болон Дорноговь аймагт байгаа 0-16 насны дээрх оноштой хүүхдүүдийн судалгааг гаргасан. Судалгаа хийж байх явцад цэцэрлэгийн ангийн хүртээмж муу байгаа нь харагдаж байсан. Тиймээс  “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг хөгжүүлэх төв”-ийг байгуулахаар шийдэж, БГД-ийн 87-р цэцэрлэгт нэг ангийг тохижуулан ажиллуулж байгаа.

Намар нээлтээ хийж байсан санагдаж байна?
Уг нь тавдугаар сард хүүхдүүдээ хүлээж авч эхэлсэн юм. Нээлтээ 8 дугаар сарын 31-нд хийсэн. Олон байгууллагууд туслаж дэмжсэн. Бүгдийг нь хэлмээр байна. Анх энэ ангийг байгуулах гээд сэтгэл шулуудахад, БГД-ийн ЗДТГазрынхан саналыг маань дэмжиж, 87-р цэцэрлэгийн эрхлэгч Г.Нэргүй хамтран ажиллахаар болсон нь маш их урам хайрласан. Мөн “Эрдэнэт Хивс” ХХК цэцэрлэгийн орчинд тохирсон хивс хандивлаж, “Номин их дэлгүүр”-ийн эрхлэгч анхны хөрөнгийг олоход тусалж байсан. Түүнчлэн “Ган Шанд”, “Ган Брос”, “Начин Заан”, “Монос”, “Монгол Бөхийн Өргөө”, “Мөнгөн цонх”, “Га Нам Сон”, Солонгосын “Lions rotary club 354-р дүүрэг”, “Тамир ротари клуб” гээд олон байгууллага, хүмүүс хүүхдүүдийн маань төлөө хамтран ажилласан. Мөн  биднийг дэмжиж, хийж байгаа ажлыг маань тухай бүрт бусдад дамжуулж байсан хэвлэл мэдээллийнхэн та бүхэндээ баярлалаа.

Төвийн ажил хэр урагштай байна даа?

Анги маань 12 хүүхэд хүлээн авах боломжтой. Тусгай хэрэгцээт хүүхдүүд учраас ортопедийн хэрэгсэл гээд жирийн ангийг бодвол ялгаатай зүйл их. Гэхдээ тархины саа, тархины усжилт оноштой хүүхдүүд оюуны ухааны хувьд эрүүл, зөвхөн булчингийн таталт, чангаралттай байдаг юм. Багш нар маань өдөр бүр биеийн засал хийж, хүүхэд бүхэнтэй тулж ажиллаж байгаа. Булчингийн чангарлыг  сулруулах хэцүү л дээ. Нэг дасгалыг хэдэн долоо хоног хийж байж үр дүн харагддаг. Ямартай ч, тодорхой дэвшилд хүрч байна. Олон хүмүүсийн итгэл, сэтгэл хүүхдүүдэд маань өөрчлөлт авчирна гэж бид найдаж байгаа.

Судалгаа хийсэн гэсэн. Ийм оноштой хичнээн хүүхэд бүртгэгдээд байгаа вэ?

Нийслэлийн хэмжээнд 1000 орчим хүүхэд байгаа. Гэхдээ зөвхөн хороо, дүүрэгтээ бүртгэлтэй хүүхдүүд. Цаана нь хөдөө орон нутгаас хүүхдээ эмчлүүлэхээр орж ирээд бүртүүлээгүй байгаа хэдэн хүүхэд байгаа нь тодорхойгүй.

Тархины саа, тархины усжилт юунаас үүсдэг юм бол? Хэрхэн сэргийлэх вэ?

Шалтгааныг нь тодорхойлох гэж олон улсын эрдэмтэд одоо болтол ажилласаар байгаа. Яг тодорхой бус. Гэхдээ тархинд очиж байгаа хүчилтөрөгчийн дутагдлаас болж эд эс үхжиж, усжилт үүсч байна гэж мэргэжилтнүүд тайлбарладаг. Урагт тавих анхаарал их хэрэгтэй юм шиг санагддаг. Хэрэв урагт хүчилтөрөгч дутагдвал тархины хөгжилд муугаар нөлөөлдөг. Хүчилтөрөгчийн коктейлийг эмчийн зааврын дагуу хэрэглэх хэрэгтэй. Бие давхар байгаа эх сэтгэлзүйн хувьд тайван байж, өөртөө хяналт тавих нь чухал. Гэхдээ энэ нь биеэ чагнаад суухын нэр биш шүү. Мөн жирэмсний хордлого нөлөөлдөг гэж сонссон. Түүнчлэн хүүхдийг нярай үед нь хэвийн өсч байгаа эсэхийг сайн хянаж байх хэрэгтэй.

Хэвийн өсч байгаа эсэхийг яаж мэдэх вэ?

Би эмч биш болохоор нарийн зүйлийг хэлж мэдэхгүй. Гэхдээ энэ чиглэлээр юм хийж байгаагийн хувьд харьцангуй мэдээлэлтэй болоод байгаа юм. Хүүхдийн хөгжлийг 12 сар хүртэл харуулсан хүснэгт бий. Тухайлбал, нэг сартай хүүхэд эргэж хөрвөөж, ганганаж чаддаг. Хэрвээ толгойгоо даахгүй бол хөгжлөөр хоцрогдож байна гэсэн үг гэх мэтчилэн нярай хүүхдийн чадваруудыг тодорхой дурдсан байдаг. Энэ нь аль ч өрхийн эмнэлэгт байгаа. Хүүхэд уг хүснэгтийн үзүүлэлтээс ямар нэг зүйлийг хийж чадахгүй байгаа бол мэргэжлийн эмчид хандах хэрэгтэй.

Хүүхдүүд хөгжих боломжтой гэж та хэлсэн, тодорхой жишээ дурдах уу?

Тийм шүү. Хэдий хөгжлийн бэрхшээлтэй ч гэсэн жирийн сургуулийн 9 дүгээр ангид онц сураад, ангийн дарга хийж байгаа, шүлэг зохиож, зураг зурж, компьютер засдаг, юм нэхэж оёдог гээд бахархууштай хүүхдүүд цөөнгүй байдаг. Тэднийг ингэж өсгөсөн аав, ээжүүдийг нь үнэхээр урамшуулмаар санагддаг юм. Эцэг, эхчүүдийн зөв хандлага, хичээл зүтгэлийн үр дүнд хүүхдийнх нь бие сайжирдаг гэдгийг амьдрал дээр харуулсан жишээ зөндөө байна. Манай байгууллага хүүхдийнхээ төлөө тэмүүлж байгаа эцэг, эхчүүдийг дэмжих чиглэлтэй ажиллаж ирсэн.

Хүүхдээ жирийн хүүхдийн түвшинд хүргэхэд эцэг эхчүүдийн хамгийн гол анхаарах зүйл юу вэ?

Биеийн засал, хөдөлгөөн сайн хийлгэх хэрэгтэй. Сувилагчид өдөрт гурваас доошгүй удаа хөдөлгөөн хийх хэрэгтэй гэж зөвлөдөг. Үүнийг л дагах хэрэгтэй. Аав, ээж нь хүүхдээ хэр асарч байгаа нь хүүхдийн биеийн байдлаас тодорхой харагддаг. Зарим хүүхэд хагалгаанд орох шаардагатай байдаг л даа. Тэгж байж булчин суларч, хөлд орох боломжтой болдог. Хүүхдийнхээ төлөө явж байгаа өрх толгойлсон эхчүүд олон байна. Тэд маань өөрсдийн боломжоороо хүүхдээ асарч байгаа ч хагалгаанд орох зардал зэргээс болоод хөгжиж буй хүүхдийн ирээдүй тодорхой бус болж байна.

Танай байгууллага тэр хүмүүст тусламж, дэмжлэг үзүүлдэг үү?

Бидэнд хүсэлт, өргөдөл их ирдэг. Ихэнх нь эмчилгээний зардалгүй болохоор хаана, хэнд хандахаа мэдэхгүй байдаг. Мөн хүүхдээ хараад олон жил гэртээ суусан болохоор хийх ажил олдохгүй байна гээд л өөрсдийн асуудлаа шийдвэрлэх арга зам байна уу гэж ханддаг. Манай байгууллагын хувьд одоохондоо зардал мөнгөний тал дээр дэмжих боломжгүй л байна. Гэхдээ “100 төгрөг”, “Зуны эмчилгээнд зориулсан хандивын аян” зэрэг нийтийг хамарсан ажлуудыг зохион байгуулсны үр дүнд гурав орчим сая төгрөг цуглуулж, дөрвөн хүүхдийг “Шаргалжуут”-ын рашаан сувилалд явуулж, хоёр хүүхдийн эмчилгээний зардал, хоёр хүүхдийн компьютер оношлогооны зардлыг шийдвэрлэж чадсан. 

Нэг хүүхдийн хагалгаа ямар өртөгтэй байдаг вэ?

Тархинд хурсан усанд гуурс тавих,  булчин суллахын тулд шөрмөс сунгах зэрэг хагалгааг хамгийн багадаа сая орчим төгрөгөөр хийж байгаа. Гэхдээ хаана хийлгэхээс шалтгаалж үнийн хувьд өөр. Манайд бүртгэлтэй 1000 орчим хүүхдээс хагалгаа хийлгэх зайлшгүй шаардлагатай гэсэн таван хүүхдийг сонгон авч, хандивын аян зарлаад байгаа. “Скай” их дэлгүүр, “The Bull” ресторан зэрэг газрууд энэ ажлыг дэмжин хайрцаг байршуулаад байна.

Уучлаарай, нэг зүйлийг асуухгүй өнгөрч чадахгүй нь. Та сэтгүүлч мэргэжилтэй хүн, яагаад энэ салбарт ажиллах болов?

2007 онд хүү маань тархины усжилт оноштой болсон. Эрүүл гүйж явсан хүү минь гэнэт л явахгүй, ярихгүй болчихоор хэцүү байсан л даа. Эхний нэг жил яахаа ч мэдэхгүй өнгөрлөө. Одоо миний хүү гүйж, тоглож, хүнтэй харилцаж, үг хэлдэг болоод байгаа. Дараа жил сургуульд орно. Нэгэнт энэ зовлонг биеэр туулсан болохоор ийм оноштой бусад хүүхдүүдэд, тэдний ээж аавуудад нь туслахаар шийдэж, бидний хэдэн эхчүүд нийлж энэ байгууллагыг үүсгэсэн юм.

“Ээлтэй ертөнц” ТББ-ын цаашид ямар ажлууд хийхээр төлөвлөж байгаа вэ?

Хөгжлийн бэрхшээл гэхээр хүмүүст оюуны болон харааны, сонсголын бэрхшээл гэсэн ойлголт байдаг. Тархины саа, тархины усжилтын тухай ойлголт маш дутмаг байгаа нь анзаарагддаг. Бид энэ сард “Хүмүүнлэг Монголыг хамтдаа бүтээцгээе” гэсэн уриан дор зохион бичлэгийн уралдааныг нийслэлийн зургаан дүүргийн ЕБС-ийн сурагчдын дунд зарлаад, Баянгол дүүргийн сурагчдын ирүүлсэн бичлэгээс шалгаруулаад байна. Энэ нь хүүхдүүдийн дунд үнэн зөв мэдээлэл, эерэг ойлголтыг өгөхөд чиглэгдэж байгаа юм. Цаашдаа хэрхэх ухаанаа олохгүй хүүхдээ харан суугаа эцэг, эхийн хандлагаас эхлээд нийгмийн хандлагыг өөрчлөхөд чиглэсэн олон ажлыг хийхээр төлөвлөж байна даа.

Богино хугацаанд хийсэн ажил, хэлэх үгтэй байгаа та бүхэнд амжилт хүсье. Хүний төлөө цохилох зүрх бүхэн ариун байж, Хүүхдийн төлөө тэмүүлэх зам мөр тэгш байг гэсэн мөртөөр ярилцлагаа өндөрлөе.

Эх сурвалж: “Алтангадас” сэтгүүл Э.Ила

http://www.setguul.altangadas.mn

Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд өөрсдийгээ хүлээн зөвшөөрүүлэх, магтаал сайшаал хүртэх эрхтэй.



Монголын ХБИ ТББ-ууд хамтран Америк орноор 2
долоо хоног танилцах аялал хийсэн нь



Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага 1981 оны 12 сарын 3-ны өдрийг анх Олон улсын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн өдөр болгосноос хойш дэлхий даяараа энэ өдрийг тэмдэглэсээр ирсэн билээ. Энэ өдөр олон улсын хамтын нийгэмлэг Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдтэй хэрхэн хамтран ажиллаж буй тухайгаа бодож эрэгцүүлэх  боломж олдож байна.

 АНУ-ын ЭСЯ-наас олон төрлийн үйл ажиллагаа явуулж байгаагаас дурьдвал:

• АНУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт болон солилцооны хөтөлбөрт оролцсон монгол төгсөгчдийн холбоо  өнгөрсөн жил  хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан англи хэлний зуны сургалтыг хүүхэд ба насанд хүрэгчдийн гэсэн ангиллаар Найрамдал зуслан болон Монгол Улсын Их Сургуулийн оюутны байранд зохион байгуулсан билээ. Тус бүр нь 3 долоо хоног үргэлжилсэн эдгээр сургалтанд 34 хүн хамрагджээ.  Мөн энэ холбоо  зарим оролцогчдыг физик эмчилгээнд хамруулах  зэргээр хэд хэдэн төслийг хэрэгжүүлсэн юм.

• Өнгөрсөн 8-р сард Вашингтон хотноо байрлах Америкийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн холбооны (АХБИХ) Ерөнхийлөгч бөгөөд Гүйцэтгэх захирал Эндрю Импаратог АНУ-ын ЭСЯ Монголд урьж авчирсан юм. Монголын төр засгийн болон төрийн бус байгууллагуудын төлөөлөлтэй хийсэн түүний уулзалтууд  хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн талаар олон нийтэд мэдлэг олгох , тэдний эрх ашгийг хамгаалах, мөн АНУ даяар хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрх ашгийг хуульчилсан эрх зүйн нэн чухал акт болох  Америкийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тухай хуулийн заалтуудыг хэрэгжүүлэхэд АХБИХ-ны гүйцэтгэж буй үүргийг танилцуулахад  чиглэсэн байна.

• Энэ оны 11-р сард  ЭСЯ  “Салхич шувуу” нэртэй Монголын ТББ-тай хамтран Америк орноор 2 долоо хоног аялах танилцах аяллыг санхүүжүүлсэн ба үүнд 10 хүн оролцсоны 7 нь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд байжээ. Тэдний аяллын хөтөлбөрт хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн  асуудал хариуцсан Цагаан ордны зөвлөх Карим Дэйл, мөн Төрийн департаментад энэ асуудлыг хариуцсан зөвлөх Жудит Хойманн нартай хийсэн уулзалтууд багтсан байна. Мөн тэд Вашингтон, Сиатл, Балтимор болон өөр хотуудаар аялж, Америкчууд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийнхээ асуудлуудыг хэрхэн шийдэж байгаатай өөрийн биеэр танилцжээ. Тэд энэ аяллын үеэр сурсан зарим зүйлээ Монголдоо хэрэгжүүлэхээр өөрсдийнх нь хэлснээр маш их “урам зоригтой” бас “итгэлтэй”  эргэж ирсэн билээ.

• Өнгөрсөн 2 жилд АНУ-ын  Олон улсын хөгжлийн агентлаг нь “Мерси кор” байгууллагаар  дамжуулан хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн асуудлуудад бүхэлдээ чиглэсэн 200 мянган ам. долларын “Фийлд” төслийг хэрэгжүүлжээ. Энэхүү санаачлага нь Монгол Улсын нэгдэн орсон  Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрхийн тухай 2007 оны НҮБ-ын конвенцийн зорилтуудыг хангах чиглэлээр  ахиц гаргах зорилготой юм. Одоогоор Монголын олон нийтэд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн талаар танин мэдүүлэх,  мөн орон нутгийн төрийн албан хаагчдад сургалт зохион байгуулах зэрэг үйл ажиллагаа явуулаад байгаа  “Фийлд” төсөл нь Улаанбаатар, Архангай, Өвөрхангай, Дундговь аймгуудад хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн  асуудлуудаар ажиллаж буй Монголын ТББ-уудыг санхүүжүүлж байна.

• Грэммийн шагналт Лос Анжелесын Озоматли хамтлагийн 7-р сард хийсэн олны таалалд нийцсэн тоглолт,  Нью Йорк хотын Ари Роланд жааз дөрвөлийн өнгөрсөн өвөл болон энэ намар  хийсэн тоглолтууд гэх мэт өнгөрсөн жил АНУ-ын ЭСЯ-наас зохион байгуулсан соёл, урлагийн бүхий л арга хэмжээнд Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг оролцуулсан билээ.
  Харин миний хувьд, гайхалтай намтар түүх бүхий  хөгжлийн бэрхшээлтэй хэд хэдэн хүнтэй биечлэн танилцах завшаан тохиолдсон юм.

• Сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн тоймч, “Салхич шувуy” төрийн бус байгууллагыг үндэслэн байгуулагч бөгөөд тэргүүн, Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн асуудлуудыг хөндсөн анхны хөтөлбөр болох“Боловсрол” телевизийн  “Бидний нэг” нэвтрүүлгийн редактор Долгорсүрэнгийн Бадамханд.

• Сайн чанарын савхи, ноолуур, эсгий эдлэл үйлдвэрлэж, хувиараа бизнес эрхэлдэг Бат-Эрдэнийн Дулмаа, Чулуунчимэгийн Чулуунбаатар, Баянаагийн Батаахүү нар.

• 5000 гаруй Монгол хүнийг эмчилгээний арга зүй болон амьдрах арга барилд сургасан “Тахилт” сэргээн засах эмчилгээний төвийг үндэслэн байгуулагч, физик эмчилгээний эмч Энхтуяагийн Цэрэндаш.

• Өөрөө эрүүл хэдий ч хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн эцэг болсон Цэрэн-Очир  хөгжлийн бэрхшээлтэй  хүүхэдтэй гэр бүлүүдэд туслахаар “Нарны хүүхдүүд”  ТББ-ыг Багануурт байгуулжээ. Тэдэнтэйгээ байнга уулзаж байхын тулд байртай болохоор одоо махруу ажиллаж байна.

• Монголын тэргэнцэр хэрэглэгчдийн холбооны ТУЗ-ийн гишүүн, залуу удирдагч Ундрахбаярын Чулуундаваа нь Японд 1 жил суралцаад ирсэн бөгөөд  тэтгэлэгт хөтөлбөрт хамрагдах маш олон боломж байдаг гэдгийг хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд таниулж байна.

• Залуу удирдагч  Ваанчигийн Ойдов нь хэдэн жилийн өмнө Лос Анжелес хотын хүүхдийн эмнэлэгт удаан хугацаагаар эмчлүүлсэн бөгөөд “Мерси кор”-ын “Фийлд” төсөл дээр ажиллаж байхдаа хөгжлийн бэрхшээлтэй Монгол иргэдийг боловсрол, сургалт болон бусад олон салбарт боломжуудыг эрэлхийлэхэд зоригжуулж байлаа.

• Улаанбаатар хотын нийтийн номын санд ажилладаг Чой. Алтанцэцэг, Жамсранжавын Бэгзсүрэн нар Монголын хараагүй иргэдийн нийгэмлэгтэй хамтран ном хэвлэл, хамгийн орчин үеийн мэдээлэл технологийг хараагүй Монгол иргэдэд хүргэх ажлыг манлайлан хийж байна. Тэдний бичсэн төсөл Гэйтс сангаас зохион байгуулдаг Нийтийн номын санг шинэчлэх хөтөлбөрт дэлхий дахинаас ирүүлсэн нийт 324 өргөдлөөс шалгарч, Монголын хараагүй болон харааны бэрхшээлтэй иргэдийн сургалт, хөгжилд зориулан ярьдаг номын төвийг байгуулах болсон байна.   

• Хараа нь багаасаа муудсан Эрдэнэболдын Уянга Фүлбрайтын тэтгэлгээр АНУ-д суралцан, Гладис нэртэй Монголын хамгийн анхны хөтөч нохойтой буцаж ирсэн билээ. Одоо тэрээр Улаанбаатар дахь АНУ-ын ЭСЯ-нд Төгсөгчдөд зориулсан хөтөлбөрийг хариуцан ажиллаж байна.
  
  Хөгжлийн бэрхшээлтэй эдгээр болон бусад монгол иргэд 12-р сарын 3-ны өдөр бидний зүгээс онцгой анхаарал хүртэх эрхтэй, харин тэдний  ажил үйлс жилийн турш тасралтгүй үргэлжилсээр байдаг.  Элчин сайдын хувиар болон урьд нь тусламжийн байгууллагад ажиллаж байсны хувьд эдгээр хүмүүсийн байнгын хүсэл тэмүүлэл, хичээл зүтгэлийг харахад урамтай байдаг. АНУ-ын ЭСЯ-ыг төлөөлөн  хэлэхэд, Монголын улс төр, нийгэм, эдийн засаг, соёл урлагийн амьдралын бүхий л салбарт хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг оролцуулах явдлыг дэмжихэд  бага ч гэсэн хувь нэмэр оруулж байгаадаа нэн баяртай байна.
   

Эх сурвалж: http://mongolian.mongolia.usembassy.gov/